icon_plus_one

1

icon_less_one

question

Τί είναι ο 'Ακτινοφυσικός'


Καλησπέρα σας, Κατοικώ στο όμορφο νησί της Λέσβου και με μεγάλη μου έκπληξη διάβασα στα τοπικά νέα (http://www.lesvosnews.net/articles/news-categories/koinonia/apokalypsi-doliofthora-ston-axoniko-tomografo-limnoy) πως στον αξονικό τομογράφο της Λήμνου έγινε δολιοφθορα! Τα διάφορα άρθρα που έχω διαβάσει επί του θέματος φαίνεται να στοχοποιούν τον "Ακτινοφυσικό" του νησιού και θα ήθελα να σας ρωτήσω τί ακριβώς είναι ο Ακτινοφυσικός; Σας ευχαριστώ εκ των προτέρων


Opened by Anonymous , Feb 28, 2013.




recommanded this question


Answer this question


icon_plus_one

1

icon_less_one
02

Christos Melidis QART Manager, EORTC
Feb 28, 2013

recommanded this answer



Καλησπέρα σας,

Οι αρχές της Ιατρικής Φυσικής - Ακτινοφυσικής ήταν γνωστές στην παγκόσμια Πανεπιστημιακή Κοινότητα πολύ πιο πριν από το 1894, όταν στο Πανεπιστήμιο του Wüzburg ο Wilhelm Rötgen ανακάλυψε τις ακτίνες Χ: Ο Adolf Fick δημοσίευσε το 1858 την εργασία του «die medizinische Physik», ενώ η εργασία του Neil Arnott «highly popular Elements of Physics or Natural Philosophy, General and Medical» δημοσιεύτηκε το 1827. Η πρώτη δημοσίευση που χρησιμοποιεί τον όρο Ιατρική Φυσική (medical physics ή καλύτερα Physique Médicale) ήταν στο Παρίσι το 1779.

Συγκεκριμένα, ο όρος Ιατρική Φυσική, που είναι γενικά πιο ευρέως χρησιμοποιούμενος σε σχέση με τον όρο Ακτινοφυσική, χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά στις δημοσιεύσεις της «Société Royale De Médecine» από τον Γενικό Γραμματέα της Κοινότητας Féix Vicq D'Azir και στις δύο εκδόσεις του «L'Histoire de la Société Royale de Médecine». Το άρθρο XII της πρώτης έκδοσης αναφέρεται στις παρατηρήσεις της γενικής Φυσικής σε εφαρμογές της Ιατρικής «Observations of general physics applied to medicine», ενώ η δεύτερη έκδοση ονομάζεται «Les Mémoires de Médecine & de Physique Médicale». Οι πρώτες μελέτεςπου έγιναν αφορούσαν κυρίως στις θεραπείες «physical therapies», μέσω του στατικού ηλεκτρισμού [1].

Στην πορεία της ανάπτυξης της επιστήμης της Ιατρικής Φυσικής ακολούθησε πλήθος μελετών και ανώτερων τεχνολογικά επιτευγμάτων, που αφορούσαν σε όλες τις εφαρμογές της Φυσικής Επιστήμης στην Ιατρική και δεν αφορά στο παρόν η περαιτέρω ανάπτυξή τους.

Φτάνοντας στις τελευταίες δεκαετίες (1970-2010), η ανάπτυξη της επιστήμης της Ιατρικής Φυσικής έχει να επιδείξει πλήθος σημαντικών επιτυχιών στην παγκόσμια πανεπιστημιακή κοινότητα με την ανακάλυψη και εξέλιξη της αξονικής τομογραφίας, της μαγνητικής τομογραφίας, της υπερηχογραφίας, της σπινθηρογραφίας της ακτινοθεραπείας, της βραχυθεραπείας, της τομογραφίας εκπομπής ποζιτρονίων, της ψηφιακής αγγειογραφίας – στεφανιογραφίας - καρδιοαγγειογραφίας και πολλών άλλων τεχνικών-συστημάτων είτε διαγνωστικών, είτε θεραπευτικών.

Η Ιατρική Φυσική, μια σύγχρονη και ταχέως εξελισσόμενη επιστήμη, που συνδυάζει την Πυρηνική και Ατομική Φυσική, τη Φυσική του Ηλεκτρομαγνητισμού, την Μοριακή Φυσική κ.α., με τα ανώτερα Μαθηματικά, με την Πληροφορική, με την Βιολογία, τη Βιοφυσική, τη Βιοηλεκτρονική, τη Βιοχημεία, τη Βιοϊατρική και με την Ιατρική, έχει σήμερα να προσφέρει πολλά ακόμη στην ιατρική διάγνωση και θεραπεία, μέσα από τη συνεχή έρευνα των επιστημόνων Φυσικών Ιατρικής και τις εξειδικευμένες επιστημονικές υπηρεσίες των κλινικών Φυσικών Ιατρικής - Ακτινοφυσικών σε νοσηλευτικά ιδρύματα, που κάνουν χρήση ιοντιζουσών και μη ιοντιζουσών ακτινοβολιών.

Σκοπός των επιστημονικών υπηρεσιών υγείας των κλινικών Φυσικών Ιατρικής (Clinical Medical Physicists), Ακτινοφυσικών Ιατρικής (Radiation Medical Physicists) εντός νοσηλευτικών ιδρυμάτων είναι η προστασία των εργαζομένων, των ασθενών, του γενικού πληθυσμού και του περιβάλλοντος από τους κινδύνους των ιοντιζουσών ακτινοβολιών και η συνεχής συμμετοχή τους στις διαδικασίες διάγνωσης και θεραπείας, κάνοντας χρήση επιστημονικών μεθόδων και οργάνων, έτσι ώστε να διασφαλίζεται συνεχώς και αδιαλείπτως η ασφαλής και βέλτιστη λειτουργία των μηχανημάτων, η ποιότητα των παρεχόμενων ιατρικών υπηρεσιών, η ακτινοπροστασία των μηχανημάτων, των χώρων, των εργαζομένων, των ασθενών και του πληθυσμού και η δοσιμετρία των ασθενών και των εργαζομένων κατά τις ιατρικές εξετάσεις.
Στην Ελλάδα όλες οι Ιατρικές Σχολές των Πανεπιστημίων απέκτησαν σταδιακά έδρα Ιατρικής Φυσικής στελεχωμένη με εξειδικευμένους επιστήμονες Φυσικούς Ιατρικής – Ακτινοφυσικούς, οι οποίες έδρες δίνουν Διδακτορικούς τίτλους στους επιστήμονες της Ιατρικής Φυσικής, Ακτινοφυσικούς Ιατρικής. Επίσης, στην Ελλάδα λειτουργούν δύο Μεταπτυχιακά Ιατρικής Φυσικής – Ακτινοφυσικής, το πρώτο στο Πανεπιστήμιο Πατρών [2] και το δεύτερο το Διαπανεπιστημιακό στην Αθήνα, το οποίο γίνεται σε συνεργασία Τμημάτων και Σχολών των Πανεπιστημίων Αθηνών, Θεσσαλονίκης, Ιωαννίνων, Θράκης, Κρήτης, της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας και του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» [3].

Η σχετική ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου Αθηνών [3] αναφέρει σχετικά:
«Η Ιατρική Φυσική – Ακτινοφυσική είναι θεσμοθετημένη επαγγελματική εξειδίκευση για τους Φυσικούς στο χώρο της Υγείας. Η επαγγελματική απασχόληση των Φυσικών Ιατρικής – Ακτινοφυσικής στα ιατρικά εργαστήρια ακτινοβολιών ως «Υπευθύνων Ακτινοπροστασίας» προβλέπεται ως υποχρεωτική από τους Κανονισμούς Ακτινοπροστασίας. Απαραίτητη προϋπόθεση για την απασχόληση των Φυσικών Ιατρικής στα εργαστήρια αυτά είναι η κατοχή της Άδειας Άσκησης Επαγγέλματος Φυσικού Νοσοκομείων – Ακτινοφυσικού Ιατρικής, σύμφωνα με τους κανονισμούς ακτινοπροστασίας και την Ευρωπαϊκή νομοθεσία. Η άδεια αυτή χορηγείται από το Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας μετά από επιτυχείς εξετάσεις σε ειδική εξεταστική επιτροπή.

Οι στενές σχέσεις Ιατρικής Φυσικής- Ακτινοφυσικής στην Ελλάδα, στο πλαίσιο των Ιατρικών Σχολών, άρχισαν στα μέσα της δεκαετίας του 1950, με την ανάπτυξη εργαστηρίου κλινικών εφαρμογών ραδιοϊσοτόπων και μονάδας τηλεθεραπείας Co-60 , στην Θεραπευτική Κλινική του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έτσι έγινε αμέσως αντιληπτή, πόσο απαραίτητη είναι η επιστημονική συνδρομή ειδικών επιστημόνων (ακτινοφυσικών ιατρικής), χωρίς την συνεργασία των οποίων, τίποτα δεν μπορούσε να λειτουργήσει σωστά. Οι πρώτοι όμως ακτινοφυσικοί (Δ. Μπινόπουλος, Κ. Ηλίας, Ι. Σφοντούρης) που εργάστηκαν στον ακαδημαϊκό χώρο, δεν μπορούσαν να καταλάβουν υψηλές ακαδημαϊκές θέσεις (παρόλο ότι το άξιζαν απόλυτα) γιατί, σύμφωνα με τα τότε κρατούντα, δεν μπορούσαν να πάρουν, στην Ελλάδα διδακτορικό δίπλωμα στην Ιατρική Σχολή.

Οι στενές σχέσεις ακαδημαϊκής ιατρικής - εκπαίδευσης ακτινοφυσικών συνεχίστηκαν με την ενεργό συμμετοχή της Ιατρικής Σχολής Αθηνών στους κύκλους σπουδών Ακτινοφυσικής, που οργάνωνε η Ελληνική Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας. Στο μεταξύ, από τις αρχές της δεκαετίας του 1960, στην Ιατρική Σχολή Θεσσαλονίκης ωρίμαζε η ιδέα ίδρυσης έδρας Ιατρικής Φυσικής για την κάλυψη τόσο των εκπαιδευτικών, όσο και των νοσοκομειακών αναγκών. Μετά από δύο άγονες προκηρύξεις, τελικά τον Οκτώβριο του 1971 εξελέγη ο Χαράλαμπος Προυκάκης, ως πρώτος Καθηγητής Ιατρικής Φυσικής στην Ιατρική Σχολή Θεσσαλονίκης - αλλά και σε όλη την Ελλάδα. Φαίνεται ότι η πρώτη προσφορά της ακαδημαϊκής ιατρικής φυσικής, στην χώρα μας, αναγνωρίστηκε από όλους τους αρμόδιους ακαδημαϊκούς φορείς και την πολιτεία ως επιτυχής και έτσι, μέσα στη δεκαετία του 1970, με ταχύτατο ρυθμό, σε διάστημα λίγων μόνο ετών, κατοχυρώθηκε πλήρως στην Ελλάδα ο νέος ακαδημαϊκός αυτός κλάδος, με το διορισμό ακτινοφυσικών στο διδακτικό προσωπικό των ιατρικών σχολών, με τη χορήγηση των πρώτων διδακτορικών διατριβών σε φυσικούς, από τις ιατρικές σχολές (Κ Ψαρράκος – Α.Π. Θεσσαλονίκης, Π. Δημητρίου και Π. Σάνδηλος - ΕΚΠ Αθηνών) και με την ίδρυση έδρας Ιατρικής Φυσικής (ως μιας από τις 5 πρώτες ιδρυθείσες έδρες) στις νέες -τότε- Ιατρικές Σχολές Πατρών και Ιωαννίνων (1977), με πρώτους Καθηγητές τους Βασίλειο Πρώϊμο και Δημήτριο Γλάρο και αμέσως μετά στην Ιατρική Σχολή Αθηνών (1978) και στη συνέχεια με τον διορισμό ακτινοφυσικών, ως μελών ΔΕΠ στις υπόλοιπες Ιατρικές Σχολές της χώρας μας (Αλεξανδρούπολη - Καθηγητής Φ. Άννινος και Κρήτη - Επικ . Καθηγητής Ι. Δαμηλάκης). Ήδη υπηρετούν αρκετές δεκάδες ακτινοφυσικοί ως μέλη ΔΕΠ στην χώρα μας.

Μία ακόμη αναγνώριση της ακαδημαϊκής Ιατρικής Φυσικής και των πρώτων εκπροσώπων της, στον ακαδημαϊκό χώρο, ήταν ότι οι τρεις πρώτοι Καθηγητές της Ιατρικής Φυσικής εξελέγησαν Πρυτάνεις (Πρώϊμος, Γλάρος) ή Αντιπρυτάνεις (Προυκάκης, Γλάρος) στα Πανεπιστήμιά τους καθώς και Πρόεδροι των Σχολών τους». Η αντίστοιχη ιστοσελίδα του Πανεπιστημίου Πατρών [2] αναφέρει σχετικά:

«Το Διατμηματικό Πρόγραμμα Μεταπτυχιακών Σπουδών στην Ιατρική Φυσική (ΔΠΜΣΙΦ) υλοποιείται από τα Τμήματα Ιατρικής και Φυσικής του Πανεπιστημίου Πατρών και θεσμοθετήθηκε με την Υπουργική απόφαση Β1/171/26.3.93 (ΦΕΚ 240/93 τ.Β΄) όπως τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε μεταγενέστερα από τις Υπουργικές αποφάσεις Β1/397/18.6.93 (ΦΕΚ 472/τ. Β΄) Β7/131/6.4.94 (ΦΕΚ 371/τ. Β΄) Β7/39/20.1.99 (ΦΕΚ 73/99 τ. Β΄). Το Πρόγραμμα επίσης υπόκειται και στον Κανονισμό που διέπει τις μεταπτυχιακές σπουδές στο Πανεπιστήμιο Πατρών. Το ΔΠΜΣΙΦ έχει σκοπό, την εξειδίκευση πτυχιούχων Φυσικών και διπλωματούχων συναφών Επιστημών στις εφαρμογές της Φυσικής και της Τεχνολογίας στην Ιατρική, ώστε να μπορούν να συμβάλλουν στην προαγωγή της υγείας και στην ανάπτυξη της έρευνας.

Το ΔΠΜΣΙΦ οδηγεί στην απονομή:
1. Μεταπτυχιακού Διπλώματος Ειδίκευσης στην Ιατρική Φυσική, και
2. Διδακτορικού Διπλώματος» κλπ.

Οι Κανονισμοί Ακτινοπροστασίας [4] ορίζουν αναλυτικά τα επιστημονικά καθήκοντα των Ακτινοφυσικών Ιατρικής, ανά περιοχή ενδιαφέροντος και ανά κατηγορία Ιατρικού Εργαστηρίου, σε συνεργασία με το υπόλοιπο εμπλεκόμενο ιατρικό, παραϊατρικό και βοηθητικό προσωπικό. Συγκεκριμένα, οι παρ. 3.4.2, 3.4.3 και 3.17 αναφέρουν επιγραμματικά τα καθήκοντα των Ακτινοφυσικών Ιατρικής στα Ακτινοδιαγνωστικά Εργαστήρια, οι παρ. 4.3.1, 4.3.2 και 4.14 τα αντίστοιχα καθήκοντα στα Εργαστήρια Πυρηνικής Ιατρικής και οι παρ. 5.4.2 και 5.9 τα αντίστοιχα καθήκοντα στα Εργαστήρια Ακτινοθεραπείας.

[1] «A History of Medical Physics: The start of Medical Physics 1779-1794», Institute of Physics and Engineering in Medicine, 2008 (http://www.scopeonline.co.uk/pages/articles/medphys/medphys.shtml).
[2] Διατμηματικό πρόγραμμα μεταπτυχιακών σπουδών στην Ιατρική Φυσική, Τμήμα Φυσικής και Τμήμα Ιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών, (http://physics.med.upatras.gr), 1993.
[3] Διαπανεπιστημιακό Διατμηματικό Μεταπτυχιακό πρόγραμμα σπουδών Ιατρικής Φυσικής – Ακτινοφυσικής, Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (Ιατρική Σχολή, Φυσικό και Βιολογικό Τμήμα) και των Ιατρικών Σχολών του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και του Πανεπιστημίου Κρήτης, καθώς και με τη συνεργασία της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας (ΕΕΑΕ) και του ΕΚΕΦΕ «Δημόκριτος» (http://medphys.med.uoa.gr/), (http://www.eeae.gr/gr/index.php?fvar=html/edu/_msc).
[4] Κανονισμοί Ακτινοπροστασίας, ΥΑ 1014 (ΦΟΡ) 94 (ΦΕΚ 216 τ.Β' 06.03.2001).

Ελπίζω αυτά να σας βοήθησαν να καταλάβετε κάπως το τί είναι ο Ακτινοφυσικός, αλλά αν χρειάζεστε κι άλλες πληροφορίες, παρακαλώ όπως μας ξαναρωτήσετε.



Add comment